انسان فرزانه در بیان تائو، یا انسان خودشکوفا در بیان مازلو بسیار نزدیک به انسان سالم در بیان قرآن است همان انسانی که به بیان قرآن با قلب سلیم به جانب خدا می رود یا با قلب سالم. تمامی این انسانها در صدد کشف خویشتن هستند لذا در جستجوی رفاه و آسایش خود نبوده بلکه از هر فرصتی برا کشف خویش استفاده می کنند. از چالشها استقبال می کنند و به اصطلاح برای امتحانات الهی هوشیار و آماده هستند. در بیان تائو در توصیف چنین انسانهایی آمده است: « قدرت فرزانه چنین است او اجازه می دهد همه چیز بیاید و برود بدون هرگونه تلاش و آرزویی. او هرگز در انتظار نتیجه نیست پس هرگز ناامید نمی شود پس روحش همیشه جوان است »(ص55)
و در توصیف تائو می گوید: « تائو تسلیم کامل است و به همین دلیل ابدی است »(ص56).
چنین انسانهایی تنها در صدد کشف خویشتن هستند و در نهاد خود ـ فارغ از این که به زبان بیاورند یا نیاورند ـ تنها خدا را می جویند زیرا « من عرف نفسه فقد عرف ربه ». لذا برایشان حصول نتایج بیرونی اهمیتی ندارد. آری اینان رستگاران همیشه و یابندگان هستی جاویدانند« کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلا و الاکرام».
حضرت علی علیه السلام در توصیف صراط مستقیم می فرمایند: « صراط مستقیم راهی است میانه که از افراط کوتاهتر و از تفریط بلند تر است ». آن طور که من از آموزه های دین اسلام دریافته ام مسیر درست زیستن مسیری است که از میان امور متضاد می گذرد. یعنی راه درست زیستن نه جبری است و نه اختیاری ـ نه ضابطه مند است و نه بدون ضابطه ـ نه دنیایی صرف است و نه آخرتی صرف ـ نه عقلی صرف است و نه عشقی صرف و بسیاری از این زوجهای دیگر. هنر سالک در تنظیم سلوک خود بین این امور متضاد است که انصافا کار ساده ای نیست و جز با یاری خدا میسر نمی شود.
تائو در توصیف این راه آن را ساده بیان می کند: « راه راست ساده و گسترده است با این وجود مردم راه های انحرافی را ترجیح می دهند »(ص53).
اسلام چندان با این نظر که پیمودن راه راست ساده است موافقت ندارد. قرآن صراط مستقیم را کمینگاه شیطان بیان می کند. در بیان قرآن شیطان سوگند خورده که در این مسیر می نشیند و هر کسی به این راه متمایل شود می فریبد تا شکر نعمت خدا را بجا نیاورد. تنها بندگان مخلَص پروردگار از این آسیب در امانند.
قال فبما اغویتنی لأقعدنّ لهم صراطک المستقیم(اعراف/16)
قال ربّ بما اغویتنی لأزینن لهم فی الأرض و لأغویهم اجمعین إلا عبادک
منهم مخلصین قال هذا صراط علیّ مستقیم(حجر/39 ـ 41)
آیات سوره حجر گواهی می دهند که صراط مستقیم خدا همان اخلاص است و اخلاص به پیشگاه الهی بسیار دشوار است.
در آستانه سال نو برای همه عزیزانی که به این وبلاگ مراجعه می کنند خصوصا مراجع ثابت این وبلاگ آرزوی خلوص و پاکی نفس دارم. امیدوارم نوروز برای همه شما روزی نو برای ادامه سراسر زندگیتان باشد.
در ابتدا فقط تائو بود، تمامی چیزها از آن به وجود آمد و دوباره به آن باز می گردد(ص52).
سراسر قرآن اشاره به این که همه چیز از خدا به وجود آمده و به او باز می گردد، وجود دارد. معروفترین آیه در این خصوص « إنا لله و إنا إلیه راجعون » است.
بدون هیچ توضیحی جملات زیر را بخوانید و از هماهنگی آن با آموزه های دین اسلام خصوصا با نگاه عرفانی به دین اسلام لذت ببرید. در کتاب تائو می نویسد: « هر موجودی در هستی جلوه ای از تائوست موجودات در ناآگاهی ولی آزاد و کامل، کالبدی مادی می گیرند و به وجود می آیند. به همین دلیل هر موجودی ناخودآگاه تائو را بزرگ می شمارد. موجودات از تائو تولد می یابند، تائو آنها را تغذیه و نگهداری می کند مراقب آنهاست و از آنها حمایت می کند و دوباره آنها را به خود باز می گرداند. آفریدن بدون احساس مالکیت، عمل کردن بدون انتظار و راهنمایی بدون دخالت از خصوصیات تائوست. به همین دلیل عشق به تائو در طبیعت همه چیز است ».
در خصوص نقش و اهمیت معنای تسلیم در شماره های گذشته صحبت کردیم اما تکرار این معنا در هر دو منبع مورد مطالعه، گویای ضرورت تذکر آن است. در تائو آمده است: « با اجازه دادن به رخدادها همانگونه که رخ می دهند و دخالت نکردن در جریان روی دادنشان فرزانگی پدیدار می شود ». در تطبیق با این آموزه بهترین مطلبی که مشاهده شد سخنی است منقول از امام صادق(علیه السلام) در حدیثی که معروف به « عنوان بَصری » است: « بنده خدا برای خودش در آنچه خدا به وی سپرده ملکیتی نبیند و آن را در جایی صرف می کند که خدا به آن امر کرده است و بنده در مقابل خواست و رضای الهی برای خودش مصلحت اندیشی و تدبیر نمی کند ».